Een personeelsfonds kan zijn (fiscaal) aantrekkelijke kanten hebben. Immers, de stortingen van een werkgever in het personeelsfonds zijn niet belast voor de werknemers en de uitkeringen vallen onder de fondsenvrijstelling, als immer in het fiscale, mits goed gestructureerd.

De stortingen van de werkgever in een personeelsfonds worden niet als aanspraken aangemerkt. Zij zijn niet belast voor de werknemers en de uitkeringen uit een personeelsfonds vallen onder de fondsenvrijstelling. Deze zijn dus ook niet belast indien voldaan wordt aan de volgende voorwaarden:

• de werkgever heeft in de vijf kalenderjaren voorafgaand aan de uitkering niet meer bijdragen in het fonds gestort dan de werknemers;
• de uitkeringen of verstrekkingen berusten niet op een vrijgestelde aanspraak;
• de uitkeringen of verstrekkingen hebben geen betrekking op kosten in verband met ziekte, invaliditeit, bevalling, adoptie of overlijden.

Hof Arnhem heeft begin 2010 uitspraak gedaan over een personeelsfonds. De staatssecretaris heeft tegen deze uitspraak geen cassatie ingesteld. Verondersteld mag worden dat hij het dus eens was met de uitspraak.

Uit deze uitspraak is een aantal zaken af te leiden.

Stortingen

De werknemers moeten de laatste vijf kalenderjaren minstens evenveel aan het fonds hebben bijgedragen als de werkgever. Heeft de werkgever tijdens de laatste vijf kalenderjaren meer bijgedragen dan de werknemers, dan geldt de vrijstelling niet en zijn de uitkeringen dus belast.

Het gaat hier expliciet om de laatste vijf kalenderjaren. Heeft de werkgever in jaar 1 een forse bijdrage gedaan en de werknemers niets, waarna werkgevers en werknemers vervolgens van jaar 2 tot en met jaar 6 ieder evenveel bijgedragen, dan lijkt het voor de vrijstelling dus goed te gaan.

In een casus die werd voorgelegd aan het Hof Arnhem besliste het hof dat de stortingen van de werkgever in het personeelsfonds (bij de werknemers) onbelast zijn. Volgens het hof blijkt uit de statuten van het personeelsfonds en uit verklaringen van de werknemers dat de werknemers geen duidelijk omschreven rechten hebben op uitkeringen of verstrekkingen uit het fonds. Er kan dan ook niet gesproken worden van aanspraken van werknemers of andere directe rechten van werknemers op uitkeringen of verstrekkingen uit het fonds.

Het hof oordeelde dat de enkele verwachting van een werknemer, hoe stellig deze ook mag zijn, dat er in de toekomst een uitkering uit het fonds zal worden gedaan, niet voldoende is.

Eis van vijf jaar

Het hof overwoog dat – gelet op de wetsgeschiedenis van het artikel alsmede het doel van de fondsenvrijstelling – niet de eis geldt dat het fonds ten minste vijf jaar moet hebben bestaan alvorens onbelaste uitkeringen kunnen worden gedaan.

Blijf wel letten op de vijfjaarseis ten aanzien van de gelijke stortingen van de werkgever en werknemer in het fond (althans op het feit dat gedurende die periode de stortingen van de werkgever niet hoger mogen zijn dan die van de werknemer).

Uitkeringen en verstrekkingen

Uit de aan het Hof Arnhem voorgelegde casus blijkt dat het fonds bijdrage levert in zaken als:

• de aanschaf van een andere koelkast ter vervanging van een kapot gegane koelkast;
• schade aan een auto;
• het vieren van een jubileum;
• studiekosten van kinderen;
• aanschaf nieuwe keuken;
• andere min of meer eenmalige lasten of kosten.

Daarbij werd bepaald dat geen bijdrage wordt verstrekt indien de kosten verband houden met ziekte, invaliditeit, bevalling, adoptie en overlijden in de ruimste zin van het woord.

Middels een hoge bijdrage van de werkgever in jaar 1 en gelijke bijdragen in jaar 2 tot en met 6 vallen er vanaf jaar 7 toch leuke dingen te doen voor de werknemers.

Let wel, voor de toepassing van de fondsenvrijstelling is het essentieel dat de werknemer geen recht geen aanspraak op een uitkering uit het fonds mag hebben. Dit kan in de praktijk een belangrijke reden voor werknemers zijn om toch geen gebruik te maken van de fondsenvrijstelling. Veel werknemers zullen niet bereid zijn om bijdragen in een fonds te storten (hoe klein deze mogelijkerwijs ook kunnen zijn), indien ze niet gegarandeerd een uitkering krijgen. Toch kan een personeelsfonds aantrekkelijk zijn en onder omstandigheden zeker het overwegen waard.